Kulturno-istorijsko naslijeđe u Rogatici – Treći po broju stećaka u BiH

Tekst i foto: Sreten Mitrović - 18. novembra 2020. 058.ba

Stećci sa Lađevina

ROGATICA – Malo je poznato da je opština Rogatica sa 53 registrovana lokaliteta i 2628 srednjovjekovnih stećaka na trećem mjestu u BiH. Utvrdio je to istoričar Šefik Bešlagić i publikovao u naučnom radu „Stećci (kataloško-topografski pregled“) iz 1971. godine.

Pošto je kod objavljenog broja stećaka Bešlagić često upotrebljavao riječ „oko“, bio je to razlog da su znatiželjnici, među kojima je i bivši direktor Opštinske Turističke organizacije u Rogatici, Nebojša Golić, obilazeći teren došao do podataka da na području opštine Rogatica ima dobro neprebrojanih stećaka u postojećim i da ima novih nekropola sa jednim ili više stećaka, pa je ukupna njihova brojka najmanje 3000.

Po broju stećaka na prvom mjestu je lokalitet Borak, po Bešlagiću Zavrh, na području Stjenica u kome je on izbrojio 150, a naknadnim prebrojavenjem utvrđeno je da ima 214 različitih stećaka. Tu su još Beheći u Berkovićima sa 178, Pribičevac kod Borika sa 171, Drijenjak kod Vragolova sa 169, Izborine u Pijevčićima sa 121, Stari Brod 105 i tako do više drugih lokaliteta od Žepe do Vražalica i Rađevića do Radiči i Nahote sa manjim brojem stećaka od kojih svaki ima svoje karakteristike i priču za sebe.

Najveći stećak na Borku

Zahvaljujući inicijativi Jasmine Katica nekropola u Borku između njenog rodnog sela Burati i Stjenica, dobila je status nacionalnog spomenika. Odluku je donijela Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika BiH, 10. novembra 2008. godine.

Stećci u Borku uglavnom su orjentisani u pravcu istok – zapad, a samo manji dio sjever – jug. Pažnju znatiželjnika posebno privlači jedan sljemenik s postoljem dimenzija 167x68x61 centimetar, prilično oštećen, prekriven mahovinom, utonuo u zemlju sa sjeverne strane, orjentisan istok – zapad. Ukras na južnoj strani ovog stećka je prikaz lova na medvjeda, iznad čega su, na „krovu“ sljemenika dvije plastične jabuke, na istočnoj i na sjevernoj strani je prikaz životinje. Scena lova: lovac je pješak, sa kopljem, u lovu učestvuje i pas, napisao je Šefik Bešlagić.

Od stećaka u Borku izdvaja se i sanduk s postoljem dimenzija 255x136x128 centimetara, dok je dimenzija postolja 31x140x27 (dubina) i 277 centimetra i najveću je u nekropoli, ali nije ukrašavan.

U Borku je i veliki broj ploča i sanduka različitih dimenzija od kojih je najveći dio prekriven mahovinom i potonuo u zemlju. Kako je cijeli likalitet obrastao hrastovom šumom, stećci su u stalnoj hladovini i izloženi vremenskim prilikama.

Po broju stećaka nekropola u Lađevinama ne spada u veće na području opštine. Među njenih 32 stećka jedan broj je velikih dimenzija vrlo obrađeni i posebno očuvani.

Postavljeni su po pravcu zapad – istok i svrstani u nizove. Ukrašen je samo jedan sanduk sa motivom vrpce i spirale.

Ono što je zanimljivo iz ove nekropole prije sada već skorpo 100 godina u Zemaljski muzej u Sarajevu, čiji je transport od Lađevina do Sarajeva trajao više mjeseci, odvezena su dva najveća stećka sa natpisima u kojim se spominju ugledne ličnosti iz 14. vijeka Vlatko Lađević, po kome je najvjerovatnije i ime prostorno velikog sela Lađevine, i vojvode Mitoša.

Sve u svemu, Rogatica, tvrde mnogi pogotovo stariji, Rogatičani, ima razloga da se diče svojom prošlošću i kulturno-istorijskom zaostavštinom pa i iz srednjeg vijeka kakva je impozantna skupina nekropola i stećaka u njima, koji su, kako rekoše u Turističkoj organizacije opštine, važni zbog svojih oblika, epigrafske i posebno dekorativne klesarske obrade i opreme toga vremena i kao takvi mogu biti zamajac daljeg razvoja turizma u opštini.

Pratite nas na FACEBOOKU
Zatvori

Komentari:

Komentari se objavljuju u realnom vremenu i 058.ba ne može se smatrati odgovornim za izrečeno. Zabranjeno je vrijeđanje, psovanje i klevetanje. Komentari sa takvim sadržajem biće izbrisani, a lažni profili biće banovani.