Staze i bogaze Višegradske staze

Glas Sprske - 23. marta 2012. 058.ba

Ivo Andrić kod ćuprije

VIŠEGRAD – Ove godine održaće se 33. kulturna manifestacija posvećena imenu i djelu Ive Andrića „Višegradska staza“. Biće to jubilarna, 20. Staza u Republici Srpskoj.

Načelnik opštine Višegrad Tomislav Popović je najavio da će i ovogodišnja Staza, čiji je termin održavanja početak juna, biti na visokom umjetničkom nivou i da će se u okviru nje obilježiti i 120 godina od rođenja slavnog nobelovca.

Povodom pola vijeka otkako je Ivo Andrić dobio Nobelovu nagradu za književnost prošle godine je u Sportskoj dvorani održana svečana akademija, za koju su mnogi rekli da je bila najbolje organizovan kulturni događaj u istoriji ovog grada na Drini.

„Višegradska staza“ osnovana je godinu poslije Andrićeve smrti 1976. i bila je to tada jugoslovenska manifestacija na koju je dolazilo po dvadesetak književnika iz svih republika od Slovenije do Makedonije.

Niko se ne može sjetiti ko je ovoj kulturnoj manifestaciji posvećenoj Andriću dao ime „Višegradska staza“, po eseju velikog pisca „Staze“, u kojoj on kaže „I na početku svih staza i puteva u osnovi same misli o njima stoji oštro i neizbrisivo urezana staza kojom sam prvi put u životu prohodao. Bilo je to u Višegradu…“

„Višegradska staza“ je od osnivanja prošla mnoge staze i bogaze. Otvorena je u početku na usidrenom drvenom splavu ispod svodova Ćuprije na Drini, pa onda pred zgradom stare gimnazije, na Sportskom centru „Ušće“, u Domu kulture.

Po programu Staze, jedno vrijeme, svake godine otvarana je po jedna biblioteka u mjesnim zajednicama ili fabrikama, uređivani su stari zadružni domovi ili podizani spomenici.

U toku Staze putopisac Zuko Džumhur otkriva krajputaš od bijelog mermera sa Andrićevim likom pored ćuprije.

Karavan pisaca održava književne večeri u Domu kulture, u školskim učionicama a onda sa domaćinima brodićem „Lotika“ plove do Mosta na Žepi gdje ih mještani dočekuju sa pitom i rakijom.

U to vrijeme, doba slavnih jubileja iz Narodnooslobodilačkog rata, jedna „Višegradska staza“ otvorena je na pompezan način na Sportskom centru „Ušće“. Nastupali su najpoznatiji jugoslovenski horovi, etno-grupe, folklor kao i „Djevojke sa Neretve“, koreografija i scenografija je bila na najvišem umjetničkom nivou. Ali tokom dvočasovnog programa otvaranja, uz televizijske kamere, nijednom niko nije pomenuo Andrićevo ime i njegovo djelo. Pominjan je samo „najveći sin naših naroda i narodnosti“.

„Hodila“ je ustaljenim ritmom tako Staza sve do predratnih zbivanja, kad vlasti odlučuju „da je zbog štednje“ održavaju svake druge godine, a onda 1990. prekida se ova manifestacija, a spomen-obilježje Ivi Andriću sljedeće godine biva razbijeno macolama od strane muslimanskih ekstremista.

Na obnovljenoj „Višegradskoj stazi“ već 1992. godine, dok na brdima pucaju puške, izvode se skromni programi posvećeni Ivi Andriću, koji je davno napisao „Dođe vrijeme kad pametni zaćute, budale progovore, a fukara se obogati“.

U toku rata programi Staze traju, tri godine se u kući u kojoj je Andrić proveo djetinjstvo održavaju izložbe slika, obnavlja se Spomen-obilježje piscu pored đuprije, a srednja škola dobija ime nobelovca.

Punih 20 godina u Republici Srpskoj učesnici „Višegradske staze“ podsjećaju na skromnog srpskog pisca i poruke iz njegovih djela. Pjesnicima, književnicima, slikarima, muzičarima, dramskim umjetnicima je čast da hode Stazom i ćuprijom sa Andrićevim imenom na usnama.

Od prije pet godina književno veče održava se na sofi ćuprije na Drini. Jedna Staza je otvorena i u onom luku na suvom starog mosta na desnoj obali Drine.

Program manifestacije preseljen je i do Kule veletovske, one koju je Andrić opisao u pripovijeci „Veletovci“. Pripovijetka je dramatizovana i komad je izveden u zidini kule i pored ove građevine.

Andrićev grad

Pored „Višegradske staze“ Andrićevo ime slaviće i novi grad na ušću Rzava u Drinu – Andrićgrad, koji gradi proslavljeni režiser Emir Kusturica.

Još nigdje nije rečeno, ali sigurno je da će se Staza „preseliti“ u ovaj grad od kamena, posebno ako se zna da se u njemu gradi moderno pozorište, bioskopi, a na jednom od njegovih trgova goste će dočekivati Andrićev spomenik, koji će, kako reče Kusturica, „plivati na vodi“.

Tu će biti i Andrićev institut, što je razlog više da programi „Višegradske staze“ nađu svoje mjesto iza zidina novog grada u lijepom starom gradu Višegradu.

Pratite nas na FACEBOOKU
Zatvori

Komentari:

Komentari se objavljuju u realnom vremenu i 058.ba ne može se smatrati odgovornim za izrečeno. Zabranjeno je vrijeđanje, psovanje i klevetanje. Komentari sa takvim sadržajem biće izbrisani, a lažni profili biće banovani.