Legenda o Višegrađanima

Mira Andrić / FB Višegradske Vesti - 02. marta 2016. 058.ba

Višegrad - panorama

VIŠEGRAD – Višegrad ima svoje umne, sposobne, obrazovane i obučene kadrove samo se oni negdje sklanjaju sa puta onim koji su drugačiji od njih. U romanu „Na Drini ćuprija“, Ivo Andrić je jednostavno i živopisno predstavio kako živi čovjek srpske patrijarhalne kulture pod Turcima i kako tegobnu stvarnost prevazilazi pomoću zanosne umjetnosti – guslanja.

„Narod spava po kolibama i pojatama, odmara se i obnavlja snagu. Ali ne spavaju svi, umiju oni da bdiju za svoj račun i na svoj način…“ zapisao je Andrić.

Vrijednost umjetnosti u svakom turobnom vremenu dobro je razumio poznati režiser Emir Kusturica, kada je jednom prilikom rekao „Ne dirajte mi u Andrića!“ i zauvijek napustio rodni grad Sarajevo. U čast velikom piscu-nobelovcu, prognanik iz Sarajeva podiže na ušću rijeka Drini i Rzavu grad od kamena, znajući da Višegrađane samo umjetnost može povratiti građanskoj kulturi, koju su obesmislili uvođenjem površnosti, samoizolacijom, zatvaranjem i ignorantskim odnosom prema drugim, višim civilizacijskim vrijednostima.

Otvaranjem Andrićgrada počinje jedna nova epoha građanske kulture u Višegradu u kojoj čovjek, umjesto samo sebi i svom postojanju, počinje da uspostavlja duhovne koordinate prema drugačijoj ličnosti, bitne za opstanak i egzistenciju.

Oživljavanjem Andrićevog instituta, modernog galerijskog prostora i savremeno opremljenog bioskopa, arhivske biblioteke, knjižare sa literaturom najpoznatijih svjetskih pisaca, zatim uređenih trgova, ulica i šetališta, vizantijskog dvora, građevine u osmanskom stilu, toplih gostionica, oslikanih restorana, Višegrađani su iz višegodišnje poslijeratne učmalosti ponovo počeli da uzrastaju u građansko društvo.

Omladina je prva prepoznala dimenziju srpske kulture u Andrićgradu i nešto što im je bilo prijeko potrebno, da se oslobode apatije, pesimizma i socijane depresije i kolektivne krivice.

Potpuno iskreno i radoznalo su prihvatili nove životne navike i kulturne stavove, spontano učestvujući u započetom procesu intelektualnog sazrijevanja.

I onda, kao po romanu slavnog pisca–hroničara Višegrada, svijet se poče odupirati svemu što je novo, ali nije u tome išao do kraja, jer je većini život (egzistencija) uvijek važniji i preči od oblika u kome se živi. Samo izuzetnim pojedincima odigrala se dublja, istinska drama borbe između starog i novog… i većina se poslije kraćeg ili dužeg kolebanja, prepuštala novoj struji, poslovala, sticala i živjela po novim shvatanjima i načinima…

Nije li graditelj Andrićgrada, umjetnik i pisac doživio sudbinu sličnu Andrićevom kazivanju o prodoru nove civilizacije u višegradsku kasabu.

U svim vremenima, kao da vaskrsavaju ljudski likovi i njihove sudbine iz Andrićevog romana, odvija se vječita drama ljudske „borbe“, gdje se smisao individualnih života stavlja iznad svega.

Ovovremno stanje nije uslovljeno nacionalnom pripadnošću, nego se sudaraju dvije ljudske prirode i svako na svoj način vjeruje u napredak i blagostanje.

I dok se odvija „pozorišna predstava“ na daskama grada, generacije mladih, sposobnih, obrazovanih, vaspitanih napuštaju svoj rodni grad, jer pored njih neumitno teče realan, mučan i usporen proces društvenog i kulturnog razvoja Višegrada.

Odlaze, jer ne žele da budu dio te „pozorišne predstave“ koju režiraju nižerazredni političari, neobrazovani, umišljeni iskompleksirani „umjetnici“, uskoumni pisari, nadmeni direktori, pasivni akademci… Odlaze, jer u sebi imaju patrijarhalne vrijednosti koje mogu da pokažu i potvrde pred modernom evropskom kulturom.

„A narod tegobnu stvarnost prevazilazi pomoću zanosne umjetnosti-guslanja, kao pod Turcima“.

Pratite nas na FACEBOOKU
Zatvori

Komentari:

Komentari se objavljuju u realnom vremenu i 058.ba ne može se smatrati odgovornim za izrečeno. Zabranjeno je vrijeđanje, psovanje i klevetanje. Komentari sa takvim sadržajem biće izbrisani, a lažni profili biće banovani.

Oznake: