Loše stanje spomenika NOR-a u Rogatici

Tekst i foto: Sreten Mitrović - 27. децембра 2020. 058.ba

ZAPUŠTENI I ZABORAVLJENI

ROGATICA – Prema zvaničnim podacima sa područja opštine Rogatica tokom rata 1941-1945. Poginuo je 361 borac i 1680 civilnih žrtava rata. Sjećanja na njih do početka posljednjeg Odbrambeno-otadžbinskig rata, ne računajući spomenike u porodičnim grobljima, čuvalo je 17 različitih spomen-obilježja.

Jedanom broju tih obilježja, pogotovo spomen-ploča i spomen bista, kao što je spomen-ploča na zgradi bivšeg „Materijala“, a sada Domu penzionera, koja je otkrivena 1951. u znak sjećanja na boravak druga Tita i Vrhovnog štaba u Rogatici od 24 do 28. decembra 1941, na zgradi Srednjoškolskog centra koja je podsjećala da se ovdje školovao (u tadašnjoj Građanskoj školi) narodni heroj Ragib Džindo, na česmi u Vražalicama koja je otkrivena u znak sjećanja na 7. avgust 1941. kada su na ovom prostoru izedene prve ustaničke borbe protiv neprijateljskih snaga itd, ne zna se ni traga.

Nema više ni bista narodnih heroja Sulja Jahića na Borikama, Ragiba Džinde u krugu Srednjoškolskog centra, Rasima Džinde u krugu Doma zdarvlja…

Ostala spomen-obilježja zahvaljujući stabilnim temeljima i betonskoj konstrukciji, su još „na nogama“. Radi se o spomeniku na Stublenom brdu, koji je podignut 1950. u znak sjećanja na prve borbe ustanika na području Sočica, koji je nažalost zbog nekontrolisanog korišćenja materijala za posipanje puteva, morao biti izmješten sa prvobiotne lokacije, ali mu je, iz istih razloga, ugrožen opstanak i na novoj lokaciji pričaju Sočičani.

Što se tiče ostalih spomen-obilježja ona lokacijski nisu ugrožena, ali ih je većina zapuštena, zaboravljena i prepuštena zubu vremena.

Nešto u boljoj situaciji je Partizansko-spomen groblje u Lužnici na periferiji Rogatice. U njemu je sahranjeno 97 boraca NOR-a i 10 civilnih žrtava. Razog boljem položaju je u tome što je ono primilo kao „podstanara“, tokom i poslije posljednjeg rata, novo gradsko groblje o kome brine JP „Komrad“. I tu za „domaćina“ ima posla za građevince. Centralni postament groblja i pojedine ploče sa imenima poginulih su u dosta lošem stanju.

Spomen-obilježje u Mesićima takođe traži osvježenje.

Po mjestu lokacije, u sredini sela, pažnju je oduvijek privlačio spomen-kompleks, sa spomenikom i spomen-česmama, u Gučevu, koji čuva sjećanje na 47 poginula borca čuvene Gučevske čete Romanijskog partizanskog odreda i Šeste istočno-bosanske proleterske brigade. Sve je tu Srbin do Srbina. Ginuli su, zabilježio je jedan od preživjelih iz čete Gučevljana, Simo Karišik, ovim redom. Hiljadu devetstotina četrdeset prve 6, 1942. – 7, 1943. – 27 i 1944. i 1945. po dvojica. Među njima je osam puta po dva brata, dva puta po tri, dva puta po četiri (Karišici i Cerovići), pet braće Radonjića i dvanaest jedinaca u majke i oca, koji su kako je zabilježio književnik Milan Mučibabić u knjizi „Romanija koja živi“ pregli da „otmu vatru slobode i da je ljudima daruju“. I njemu treba više pažnje i rodbine poginulih i društva u cjelini.

To tim prije što više nema ni jednog preživjelog borca iz NOR-a. Posljednji, Dušan Samardžić, na onaj svijet otišao je 17. septembra 2014, a internirac Radisav Planinčić, koji je bio predsjednika Sekcije boraca u SUBNOR-a kao sastavni dio Opštinskog odobra u Sokocu, godinu-dvije kasnije, koji su kao posljednji Mohikanci baštinili NOR i ustanike iz peiroda 1941-1945.

Pregled spomen-obilježja NOR-a nalazi se u Opštinskoj Boračkoj organizaciji čiji predsjednik Mišo Sokolović reče da oni znaju u kakvom su stanju, ali da su im ruke zavezane jer nemaju novčanih sredstava za njihovu revitalizaciju.

Nisu to, dodaje on, neka velika sredstva i mi ćemo pokušati da, uz razumjevanje Opštinske uprave i načelnika Milorada Jagodića, ih obezbijdimo u ovoj i narednom godinama i da bar donekle saniramo najugroženije.

Na taj način, zaključuje Sokolović, izbjećemo božiji grijeh i ljudsku sramotu zbog toga što smo ta mjesta pijeteta napustili i organizovano ih ne posjećujemo pa čak ni od potomaka onih na koje čuvaju sjećanja.

Pratite nas na FACEBOOKU
Zatvori

Komentari:

Komentari se objavljuju u realnom vremenu i 058.ba ne može se smatrati odgovornim za izrečeno. Zabranjeno je vrijeđanje, psovanje i klevetanje. Komentari sa takvim sadržajem biće izbrisani, a lažni profili biće banovani.